شبکه های کامپیوتری به گروهی از کامپیوترهای متصل به هم گفته می شود. این کامپیوترها می توانند کامپیوترهای شخصی (PC,Laptop) و یا کامپیوترهای سرویس‌دهنده (Server) باشند که با استفاده از دستگاه هایی نظیر سوئیچ (Switch) و مسیریاب (Router) به یکدیگر متصل شده و تشکیل یک شبکه کامپیوتری را داده اند.

امّا امروزه دستگاه های زیاد دیگری اعم از سیستم های دوربین مداربسته (CCTV) ، تلفن های مبتنی بر آی پی (VoIP) ، تبلت ها (Tablet) ، تلفن های هوشمند (Smartphone) و کنسول های بازی (Game Console) قابلیت اتصال به شبکه کامپیوتری را دارند. حتی فراتر از تمام این ها، اینترنت اشیاء (IoT-Internet of Things) قابلیت اتصال هرچیزی به شبکه های کامپیوتری را فراهم می کند. پس بهتر است تا چند سال آینده بگوییم «امروزه چیزی را پیدا نمی‌کنیم که با شبکه‌های کامپیوتری سرو کار نداشته باشد.

 

هدف از ایجاد شبکه های کامپیوتری چیست؟

هدف از ایجاد شبکه های کامپیوتری ایجاد اتصال (Connection) و به اشتراک گذاری منابع (Resource Sharing) است. اتصال بین کامپیوتر و سرور در یک شبکه سازمانی و یا اتصال لپ تاپ به اینترنت از طریق تکنولوژی WiFi ، به اشتراک گذاری پرینتر (Printer Sharing) و فایل (File Sharing) در شبکه کامپیوتری، دسترسی به نرم افزار اتوماسیون اداری بر روی وب (Web)، ارسال ایمیل (E-mail)، از جمله امکاناتی است که شبکه های کامپیوتری برای ما فراهم می‌کنند.
همچنین به لطف انواع تکنولوژی های VoIP و Video Conferance امکان ارتباط صوتی و تصویری بر روی بستر شبکه‌های کامپیوتری وجود دارد.

 

انواع شبکه کامپیوتری

یکی دسته بندی شبکه های کامپیوتری بر اساس مقیاس و یا دامنه آن ها ست. انواع متداول شبکه های منطقه ای شامل موارد زیر هستند:

  • شبکه‌های شخصی PAN

    PAN – Personal Area Network

 

شبکه‌های شخصی PAN

 

 

PAN کوچک‌ترین و ابتدایی‌ترین نوع شبکه است. یک PAN انتقال داده ها را در بین دستگاه‌هایی مانند رایانه ها، گوشی های هوشمند و تبلت فراهم می‌کند. که از یک مودم بی‌سیم، یک یا دو رایانه، تلفن، پرینتر، تبلت و… تشکیل شده است.

PAN ها می توانند برای برقراری ارتباط در میان دستگاه های شخصی و یا برای اتصال به شبکه سطح بالاتر و یا اینترنت (یک link uplink) که در آن یک دستگاه اصلی به عنوان دروازه عمل می کند، استفاده شوند.

این نوع از شبکه‌ها صرفاً حول یک فرد و در یک ساختمان است. معمولاً در خانه‌ها یا دفاتر کوچک موجود هستند و توسط یک فرد یا یک سازمان و تنها از طریق یک دستگاه مدیریت می‌شوند.

اکثر WLAN های مدرن بر اساس استانداردهای IEEE 802.11 هستند و تحت نام تجاری Wi-Fi عرضه می‌شوند. به دلیل سهولت و آسانی در نصب و استفاده از آن، شبکه های بی سیم برای استفاده در منزل محبوب هستند.

  •    LAN: شبکه محلی

LAN – Local Area Network

 

types-of-computer-networks

 

در شبکه های لن، سیستم ها با فاصله های نسبتا کمی در کنار هم قرار گرفته اند و تشکیل شبکه محلی داده اند. یک ساختمان اداری، مدرسه یا خانه معمولاً دارای یک شبکه محلی است، اما بعضی اوقات یک ساختمان شامل چند شبکه کوچک LAN (شاید یک اتاق و در هر اتاق) باشد و گهگاهی یک شبکه محلی از گروه های اطراف آن استفاده می کند.  اترنت و Wi-Fi دو تکنولوژی رایج در شبکه های محلی هستند.

 

  • شبکه‌ی محلی بی‌سیم WLAN

WLAN – Wireless Local Area Network

 

شبکه‌ی محلی بی‌سیم WLAN

 

 

شبکه (WLAN) یک شبکه کامپیوتری بی سیم است، که دو یا چند دستگاه را با استفاده از ارتباط بی سیم پیوند می‌دهد، تا یک شبکه محلی (LAN) را در یک ناحیه محدود مانند خانه، مدرسه، آزمایشگاه کامپیوتر، دانشگاه، ساختمان اداری و غیره ایجاد کند.

این شبکه‌ها عملکردی مشابه با شبکه‌های LAN دارند، با این تفاوت که از فناوری شبکه‌ی بی‌سیم مانند WiFi بهره می‌برند. کاربرد این شبکه‌ها معمولاً با کاربرد شبکه‌های محلی یکسان است. با این تفاوت که در این نوع شبکه دستگاه‌ها برای اتصال به شبکه، به کابل های فیزیکی وابسته نیستند.

 

  •  شبکه‌ منطقه پردازی CAN

CAN – Campus Area Network

 

 شبکه‌ منطقه پردازی CAN

 

 

این شبکه‌ها بزرگ‌تر از شبکه‌های LAN است، اما کوچک‌تر از شبکه‌های شهری (MAN که در پایین توضیح داده شده است) هستند. عموماً در دانشگاه‌ها، مدارس یا کسب‌وکارهای کوچک کاربرد دارند.

این شبکه‌ها می‌توانند در سراسر چندین ساختمان که تا حدی به یکدیگر نزدیک هستند گسترش یابند؛ به‌گونه‌ای که کاربران بتوانند منابع خود را به اشتراک بگذارند.

 

  • شبکه‌های شهری MAN

MAN – Metropolitan Area Network

 

شبکه‌های شهری MAN

 

 

این شبکه‌ها بزرگ‌تر از شبکه‌های LAN و کوچک‌تر از شبکه‌های WAN هستند. MANها از اتصال چندین شبکه ساخته می‌شوند. همچنین عناصر هر دو شبکه را در خود جای داده‌اند. شبکه های MAN بسیار کارآمد هستند به طوریکه ارتباطات سریع از طریق حامل های پر سرعت مانند فیبر نوری را فراهم می کنند.

شبکه‌های MAN می‌توانند یک ناحیه‌ی جغرافیایی کامل (عموماً یک شهر یا شهرک و در برخی مواقع محوطه‌ی دانشگاه) را در بر گیرند. مالکیت و نگهداری این شبکه‌ها توسط تنها یک فرد یا یک شرکت (یک انجمن محلی، یک شرکت بزرگ و …) کنترل می‌شود.

 

  •  شبکه گستردهWAN

WAN – Wide Area Network

 

شبکه گستردهWAN

 

 

همان طور که از نام این شبکه مشخص می باشد در این مدل شبکه فاصله بین سیستم ها می تواند زیاد هم باشد. اینترنت نیز، یک شبکه گسترده می باشد که سرتا سر کره زمین را فرا گرفته است. شبکه ون از لحاظ جغرافیایی شامل مجموعه ای از لن های پراکنده است. یک دستگاه شبکه به نام روتر، LAN ها را به یک WAN متصل می کند.

 

  •   شبکه‌های ذخیره‌سازی SAN

SAN – Storage-Area Network

 

شبکه‌های ذخیره‌سازی SAN

 

این شبکه‌ به عنوان شبکه‌ای پرسرعت و اختصاصی که مجموعه‌ای مشترک از دستگاه‌های ذخیره‌سازی را به چندین سرور متصل می‌کنند.

SANها به شبکه LAN یا WAN متکی نیستند؛ بلکه این شبکه‌ها منابع ذخیره‌سازی را از شبکه دور می‌کنند و آن‌ها را داخل شبکه‌ی پربازده مخصوص به خود قرار می‌دهند. دسترسی به این شبکه‌ها با دسترسی به یک درایو متصل به سرور تفاوتی ندارد. از جمله انواع این شبکه‌ها می‌توان به شبکه‌های ذخیره‌سازی همگرا، مجازی و یکپارچه اشاره کرد.

  • شبکه‌های سیستمی SAN

SAN – System-Area Network

این واژه تا حدی جدید بوده و طی دو دهه‌ی اخیر رایج شده است، و این نوع شبکه نیز با نام SAN شناخته می‌شود. با استفاده از این واژه می‌توان یک شبکه‌ی نسبتاً محلی را توضیح داد که هدف از طراحی آن ارائه‌ی اتصال پرسرعت در کاربردهای سرور به سرور (محیط‌های خوشه‌ای)، شبکه‌های ذخیره‌سازی (باز هم SAN) و کاربردهای پردازنده به پردازنده است. رایانه‌هایی که بر بستر این شبکه به یکدیگر متصل هستند به صورت یک سیستم واحد و با سرعت بالا عمل می‌کنند.

  • شبکه‌های محلی نوری غیرفعال POLAN

POLAN – Passive Optical Local Area Network

این فناوری را می‌توان به عنوان جایگزینی برای شبکه‌های LAN اترنتی مرسوم و مبتنی بر سوئیچ، داخل سیم‌کشی‌های ساختاریافته مجتمع کرد تا بتوان به نگرانی‌های مربوط به پشتیبانی از پروتکل‌های مرسوم اترنتی و کاربردهای شبکه‌ای مانند (PoE (Power over Ethernet خاتمه داد.

این فناوری با استفاده از معماری شبکه‌های محلی «یک نقطه به چندین نقطه» جهت تقسیم یک سیگنال نوری حاصل از رشته‌ای از فیبر نوری تک‌حالته به چندین سیگنال متعدد، از جداکننده‌های نوری بهره می‌برد و از این طریق به کاربران و دستگاه‌ها خدمات می‌رساند.

 

  • شبکه‌های خصوصی مؤسسات اقتصادی EPN

EPN – Enterprise Private Network

این نوع از شبکه‌ها توسط کسب‌وکارهایی که خواهان اتصال امن موقعیت‌های مکانی خود هستند، ساخته شده و خود آن‌ها نیز مالک آن هستند تا در نهایت بتوانند منابع رایانه‌ی خود را به اشتراک بگذارند.

  • شبکه خصوصی مجازی VPN

VPN – Virtual Private Network

شبکه‌های VPN با گسترش دادن یک شبکه‌ی خصوصی در سراسر اینترنت این امکان را به کاربران خود می‌دهند تا داده‌ها را به گونه‌ای ارسال و دریافت کنند که انگار دستگاه‌های آنان به این شبکه‌ی خصوصی متصل است؛ حتی اگر چنین نباشد. کاربران با استفاده از یک اتصال مجازی نقطه‌به‌نقطه می‌توانند از راه دور به یک شبکه‌ی خصوصی دسترسی پیدا کنند.